حسين قرچانلو

92

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

يحيى بن حبيب « 1 » به سفارت به سرزمين نورمانها اعزام شد . « 2 » غزال و يحيى بن حبيب با راهنمايان و همراهان نورمانى از شهرك ساحلى شلب ( واقع در جنوب غربى پرتغال ) و از راه اقيانوس اطلس به سوى شبه‌جزيرهء ژوتلند ( دانمارك و جزاير اطراف آن ) حركت كردند . اين دريانوردى طولانى با طوفانهاى مكرر و امواج خروشان دريا توأم بود . هوريك پادشاه نورمان ( 844 يا 845 ) سفير مسلمان اندلس را به گرمى پذيرفت و نامه و هداياى عبد الرحمن را بسيار پسنديد و از سفير و همراهانش در خانهء مجللى پذيرايى كرد . « 3 » چندى قبل يكى از دانشمندان فرانسه سفر غزال را به سوى نورمانها تكذيب كرد ؛ ولى اخيرا زايبل دانشمند نروژى شخصيت پادشاهى را كه در اين سفارت ، غزال او را ديده ، اثبات كرده است . « 4 » در مأموريت دوم غزال به فرمان عبد الرحمن اوسط به همراه يحيى بن حبيب با نامه و هدايايى به دربار امپراتور بيزانس فرستاده شد . مسلمانان مغرب همهء توجه خود را به مردم و سرزمين مشرق ، كه با آنان از ديرباز مناسبات تاريخى و بازرگانى داشتند ، منحصر نكردند ، بلكه براى آشنايى با غرب و كشف ولايتهاى ناشناختهء آن كوشيدند . مسلمانان اندلس با وجود ترس از اقيانوس اطلس كه از ديد آنها به درياى خوفناك ظلمات پيوسته بود ، در كار اكتشاف آن كوشش بسيار كردند . « 5 » مسعودى خبر يكى از اين سفرهاى مخاطره‌آميز را با عباراتى كوتاه در كتاب خود آورده است . او پس از بيان حكايتهاى شگفت‌انگيز و سرگذشت كسانى كه جان خود را به خطر افكنده و سوار بر كشتى شده و بعضى نجات يافته و برخى تلف شده‌اند ، مىنويسد : از آن‌جمله مردى خشخاش نام از مردم اندلس ، كه از پهلوانان و نوچگان قرطبه بود ، گروهى از نوچگان را فراهم آورد و بر كشتىاى كه آماده كرده بود ، نشانيد و به درياى محيط راند و مدتى غايب بود ، آنگاه با غنايم فراوان بازگشت و

--> ( 1 ) . از منجمان و ستاره‌شناسان برجسته اندلس . ( 2 ) . مقرى ؛ نفح الطيب ؛ ج 1 ، ص 441 . ( 3 ) . اسلام در غرب ؛ ص 143 . ( 4 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 152 . ( 5 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 152 .